Góc bạn đọc > Trang tin Sắc màu cuộc sống
 
 
 
 
Tục lạ miền sơn cước: Lễ hội Yang Bri
Ngày đăng: 16/02/2016       Số lượt xem: 1392       Người đăng: info.vaas
 

Ẩn sâu trong những cánh rừng già, hay tít trên những dãy núi trập trùng ở Tây Nguyên, có hàng chục tộc người thiểu số cư ngụ. Mỗi tộc người lại có những tập tục với nét văn hóa truyền thống riêng: Đẹp, lạ và đầy màu sắc tâm linh huyền bí...

 

Mỗi năm, khi mùa xuân về, khi cây rừng bắt đầu nảy lộc, đâm trồi, khi “lúa đã bò lên nhà ngủ”, “tay chân đã hết đất”, người Chơro lại tiến hành cúng lễ tạ ơn Yang Bri, vị thần cai quản núi rừng, đã che chở họ suốt một năm dài dưới những tán cây, đã cho họ vô số những sản vật của rừng, đã đưa dòng suối từ rừng sâu ra, cho họ dòng nước mát lành…

 

Vị thần che chở

 

Chúng tôi về xã Phú Lý, huyện Vĩnh Cửu, Đồng Nai, nơi cư ngụ của tộc người Chơro vào những ngày mọi người đang tất bật chuẩn bị lễ cúng Yang Bri. Tiếng ma la (một loại nhạc cụ hình dáng như cồng chiêng, nhưng không có núm, được vỗ tay) thúc giục, kéo khách qua ngôi Nhà Dài nằm cách bờ suối Sa Mách vài chục bước chân.

 

Không khí ở đây đang vô cùng náo. Những người đàn ông lo vót, chẻ lồ ô để xiên thịt, nấu cơm lam, còn phụ nữ cũng tất bật với những nồi to tướng, lửa cháy hừng hực, người khác đang giã mè đen với nếp làm piêng-bui (bánh dày).

 

Già làng Tơ Tơ, 80 tuổi, pho từ điển sống của người Chơro bảo, người Chơro theo tín ngưỡng đa thần, vạn vật hữu linh, từ cây cối, sông suối, đất đá… đều có một vị thần (Yang) cai quản như Yang Mir (thần rẫy), Yang Va (thần lúa), Yang Dal (thần suối)… Trong đó, thần rừng Yang Bri là một trong những vị thần quan trọng, vì thế, lễ cúng tế cũng do cả tập thể buôn làng cùng tổ chức, già làng chủ trì.

 

Ngày xưa, nơi hành lễ là khoảng đất rộng dưới bóng gốc cây cổ thụ linh thiêng nhất của làng, nay lễ hội được tổ chức tại Nhà Dài.

 

Ông Nguyễn Đình Biên, trưởng ấp Lý Lịch, xã Phú Lý cho biết, lễ cúng thần rừng được thực hiện trong nhiều ngày, nhiều người tham dự, rất tốn kém về thời gian, công sức cũng như tiền của nên đòi hỏi sự tham gia, đóng góp của cả cộng đồng.

 

Để tổ chức lễ được chu đáo, thông thường người Chơro lập ra một ban tổ chức lễ hội do một già làng làm chủ trì, các thành viên là những người cao tuổi có kinh nghiệm, uy tín, vai vế trong làng, dòng họ.

 

Nhiệm vụ của ban tổ chức lễ hội này vận động trong làng, trong dòng họ tiền bạc, thóc gạo, súc vật... và chịu trách nhiệm về tổ chức nghi lễ. Ngày xưa, lễ hội được tổ chức vào tháng 3 âm lịch, nhưng quá trình hội nhập với người Kinh đã khiến tập tục có những thay đổi. Người Chơro cũng đó tết Nguyên đán và lễ hội cũng được tổ chức vào dịp này.

 

Bà Hồng Thị Lịch, vợ già làng Tơ Tơ bảo, rượu trong lễ cúng Yang Bri gọi là xơ-tơm, đây không phải loại rượu bình thường, mà được làm rất kỳ công. Khác với rượu thường dùng chỉ ủ bằng sắn (khoai mì), hay bắp, hoặc lúa rẫy, rượu xơ-tơm là kết tinh của gần 40 loại cây, rễ, lá rừng có vị thuốc. Quá trình làm rượu, người phụ nữ phải tắm rửa sạch sẽ, phải để rượu ở nơi khô ráo, tinh thần phải vui vẻ, không được buồn giận ai.

 

Nếu trái với những điều này, rượu ủ sẽ bị chua, sẽ bị Yang quở phạt! “Lễ cúng Yang Bri được chuẩn bị trong hai ngày, ngày đầu tiên, mọi người chuẩn bị đồ vật làm lễ, tổ chức các trò chơi.

 

Chính lễ được tiến hành vào ban đêm. Khi lễ chính kết thúc, người ta kết một chiếc thuyền hoặc chiếc bè làm bằng bẹ chuối, để lên đó các thức cúng và cái đầu con dê, con heo, thả xuống suối tiễn đưa thần linh về, mọi người về tiếp tục ăn uống. Cuộc vui có thể kéo dài nhiều ngày, đến khi hết rượu mới thôi”, già làng Tơ Tơ nói.

 

Ngày hội của sự gắn kết Sau khi mọi việc chuẩn bị đã hoàn tất, trong tiếng bước chân rầm rập từ điệu múa xoang của các chàng trai cô gái, trong tiếng mala huyền hoặc, già làng Tơ Tơ trong sắc phục thổ cẩm truyền thống miệng lầm rầm bài khấn bằng tiếng Chơro. Tôi hỏi ông Biên rằng nội dung khấn là gì? Ông Biên đáp: “Đại ý bài khấn là: Hôm này buôn làng làm lễ tạ ơn Yang Bri đã che chở dân làng, ban cho rừng có nhiều con thú, ban cho sông suối có nhiều tôm cá, ban cho cây cao bóng cả có nhiều chim chóc, tổ ong, ngăn không cho thần lửa đến phá hoại núi rừng… Mong thần cho dân làng sức khoẻ, làm ăn thuận lợi, mùa màng tươi tốt, săn bắn được nhiều thú, nhiều chim, có của dư của để...”.

 

Sau lời khấn của già làng Tơ Tơ, khi lễ nghi cúng Yang Bri khép lại, khi phần lễ đã xong, lúc này người Chơro vào hội vui. Họ cùng nhau ăn uống, họ mời rượu nhau trong tiếng sáo, tiếng kèn lồ ô hòa lẫn tiếng tiếng mala như gọi mời, thúc giục.

 

Khi ánh mặt trời được thay bằng ánh lửa bập bùng, cũng là lúc mọi người đã chếnh choáng men rượu. Lúc này, những chàng trai, cô gái bắt đầu đứng lên, dập dìu trong điệu múa xoang và lời ca làm say lòng người.

 

Ông Nguyễn Đình Biên bảo, ông không phải người bản xứ, nhưng khi hòa mình trong không khí những ngày tế lễ này, ông cũng dâng tràn cảm xúc, và hiểu vì sao Yang Bri lại được kính trọng. Không chỉ che chở, ban sinh kế cho dân làng, lễ cúng Yang Bri còn là dịp để dân làng có dịp nối giữa quá khứ và hịên tại, giữa người trẻ với người già. Buổi lễ còn là cầu nối cho nhiều trai gái trong làng đến với nhau, và nên duyên chồng vợ.

 

 

Một lần thả mình trong không khí lễ hội cúng Yang Bri, thả mình trong thế giới tâm linh huyền bí của người Chơro, được thưởng thức xơ-tơm, được ngắm những sơn nữ quyến rũ, căng tràn nhựa sống trong điệu nhảy xoang, được nghe tiếng mala huyền hoặc, chúng tôi như đã trở thành người bản xứ từ lúc nào không hay.

 

Nguồn NongNghiep.vn

 

 
Các tin tức khác [Quay về] 
 
     Hoa lá trên cao    (04/04/2020 | 891)
     Bát Tràng dấu ấn làng cổ nghìn năm tuổi    (16/02/2020 | 1048)
     Khám phá thiên đường ẩm thực trong chợ đêm Đà Lạt    (15/12/2019 | 2207)
     Bánh giầy trong đời sống đồng bào Mông Tây Bắc    (27/10/2019 | 4494)
     Nao lòng trái chín mùa thu Hà Nội    (18/09/2019 | 2123)


  :: TIN MỚI NHẤT
Các nhà khoa học Trung Quốc tăng cường nghiên cứu về thuốc nano nông nghiệp
Đi tìm `cuộc cách mạng lần thứ hai` cho cây ngô
Công bố phát hiện một số loài côn trùng mới tại Việt Nam
Cần những chính sách dài hạn hỗ trợ nông nghiệp, nông dân
Giá gạo Việt Nam lên mức cao nhất trong vòng 1 năm

  :: TIN ĐỌC NHIỀU NHẤT
Nơi khởi nguồn những giống cây trồng mới
Top 10 loài hoa đẹp nhất Việt Nam
Nông dân miền Trung bội thu với giống lúa BC15 mới kháng đạo ôn
Cần những chính sách dài hạn hỗ trợ nông nghiệp, nông dân
Chương trình làm việc của PGĐ Đào Thế Anh
 

Cơ quan chủ quản: Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.

Trang tin điện tử của Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam.

Người chịu trách nhiệm chính: Giám đốc Nguyễn Hồng Sơn

Giấy phép số: 114/GP-BTTTT ngày 23/03/2007 Bộ Thông tin và Truyền thông.

Trụ sở: Thanh Trì - Hà Nội;  Điện thoại: 84.24.38615487;  Fax: 84.24.38613937.