Sản phẩm KHCN > Trang tin Khác
 
 
 
 
Kết quả bước đầu giám định bệnh héo ngọn chết cây sâu riêng ở Đắk Lắk và giải pháp phòng chống
Ngày đăng: 22/03/2017       Số lượt xem: 1189       Người đăng: admin
 

 

Viện Bảo vệ thực vật

Cây sầu riêng là cây ăn quả nhiệt đới có giá trị kinh tế cao và là một trong những loại trái cây chủ lực của vùng Tây Nguyên, Đông Nam bộ và Đồng bằng Sông Cửu Long. Trong những năm gần đây, nhiều đối tượng sâu bệnh hại đã gây ra tổn thất đáng kể cho các vườn sầu riêng đặc biệt là các loại bệnh hại do nấm gây ra, trong đó nấm Phytophthora là đối tượng gây hại quan trọng nhất. Nấm Phytophthora gây hại trên sầu riêng có nhiều dạng triệu chứng khác nhau như gây bệnh thối rễ, gây héo rũ, nứt thân và chảy gôm, gây thối quả. Các bệnh này đã xuất hiện và gây hại đáng kể trên các vườn sầu riêng từ năm 1999 (Ngô Vĩnh Viễn và ctv., 2001; Mai Văn Trị, 2005). Trong năm 2016, đã ghi nhận hiện tượng khô ngọn chết cây sầu riêng hàng loạt (còn gọi là bệnh xỉ mủ trên thân, bệnh khô ngược cành) ở một số nơi thuộc tỉnh Đắk Lắk, bệnh bắt đầu xuất hiện vào tháng 11-12/2016, có vườn tỷ lệ cây bị bệnh trên vườn từ 90 đến 95%.

 

Các triệu chứng điểm hình của bệnh héo ngọn chết cây sầu riêng

 

Các cây sâu riêng bị bệnh, có ngọn bị chết héo khô và lá bị héo khô từ trên xuống, lá của cành bệnh bị héo và rụng, cành bị khô héo dần về phía thân chính và cuối cùng các cành đều bị chết khô dẫn đến cây bị chết trong thời gian ngắn.

 

Trên cành nhỏ: Phần vỏ bị bệnh có màu nâu đen và nhớt, bên trong vết bệnh phần gỗ cũng bị thâm đen. Phân biệt rõ giữa mô bệnh và khỏe, phần mạch gỗ bị bệnh có màu nâu nhạt.

 

Trên cành lớn: Phần mạch dẫn và gỗ bị bệnh có màu nâu đen và nhớt, phân biệt rõ giữa mô bệnh và khỏe. Phần mạch gỗ bị bệnh có màu nâu đen.

 

Trên thân chính: Vết bệnh xuất hiện trên thân cây sầu riêng có màu thâm đen, xuất hiện ở cả mạch dẫn và gỗ của thân.

 

Tác nhân gây bệnh

 

Các nghiên cứu của Viện Bảo vệ thực vật và Viện Cây ăn quả miền Nam (Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam) từ những năm 1990 đều đã xác định nấm Phytophthora là đối tượng gây hại quan trọng nhất trên cây sầu riêng, đáng chú ý nhất là gây hiện tượng chết rũ (héo rũ) và chết ngọn cây.

 

- Kết quả giám định các mẫu bệnh bệnh thối rễ, héo rũ, nứt thân và chảy gôm, thối quả trên cây sầu riêng do Viện Bảo vệ thực vật thực hiện, đã xác định tác nhân gây các triệu chứng này là do là do nấm Phytophthora palmivora gây ra (Ngô Vĩnh Viễn và ctv., 2001).

 

- Kết quả nghiên cứu của Mai Văn Trị và ctv. (2005) cho biết nấm Phytophthora palmivora ngoài tấn công trên vỏ thân gây triệu chứng thối vỏ chảy nhựa còn gây hại trên lá gây triệu chứng cháy lá, trên quả gây thối quả, trên rễ gây thối rễ, trên ngọn non gây hiện tượng chết ngọn.

 

Các kết quả nghiên cứu mới nhất của các cơ quan nghiên cứu như Viện Bảo vệ thực vật, Viện Khoa học Nông lâm nghiệp Tây Nguyên, Trung tâm Kiểm dịch Thực vật Sau nhập khẩu II (Cục Bảo vệ thực vật) về nguyên nhân gây hiện tượng héo ngọn chết cây sầu riêng ở Đắk Lắk đều đã ghi nhận sự hiện diện của nấm Phytophthora trong các mẫu phân tích. Ngoài ra, còn ghi nhận sự hiện diện của một số đối tượng khác như nấm Fusarium, vi khuẩn Erwinia. Cụ thể:

 

- Theo kết quả ban đầu phân tích giám định ban đầu mẫu bệnh của Viện Bảo vệ thực vật (tháng 2/2017) cho thấy có sự hiển diện của nấm Phytophthora spp., nấm Fusarium spp. và vi khuẩn (có thể là Erwinia), trong đó nấm Phytophthora spp. là chủ yếu.

 

- Theo kết quả giám định ban đầu của Bộ môn Bảo vệ thực vật, Viện Khoa học Nông lâm nghiệp Tây Nguyên (tháng 2 năm 2017) cho thấy trên các cành lớn và thân cây sầu riêng thu trên vườn sầu riêng bị héo ngọn chết cây ở Đắk Lắk có sự xuất hiện của nấm Phytophthora spp. gây hại. Ngoài ra, còn có sự xuất hiện của nấm Rhizoctonia spp. trên các mẫu cành nhỏ và thân cây sầu riêng.

 

- Cũng theo kết giám định ban đầu của Bộ môn Bảo vệ thực vật, Viện Khoa học Nông lâm nghiệp Tây Nguyên (tháng 2 năm 2017) thì trên các cành nhỏ và lớn của cây sầu riêng có sự xuất hiện của nấm Phytophthora spp. gây hại. Không thấy có sự xuất hiện của các loại nấm gây hại khác trên các mẫu phân tích và không có sự xuất hiện của vi khuẩn gây hại.

 

- Theo kết quả giám định của Bộ môn Bệnh cây, Khoa Nông học, Học Viện Nông nghiệp Việt Nam (tháng 2 năm 2017) cho biết nguyên nhân gây chết cây sầu riêng ở Đắk Lắk là do nấm Phytophthora sp. gây ra.

 

- Kết quả giám định của Phòng Giám sát và Điều tra Sinh vật gây hại, Trung tâm Kiểm dịch Thực vật Sau nhập khẩu II, Cục Bảo vệ thực vật (tháng 2 năm 2017) cũng cho biết bệnh chết nhanh từ trên xuống trên cây sầu riêng ở ở Đắk Lắk là do nấm Phytophthora sp. gây ra.

 

Như vậy, hiện tượng héo ngọn chết cây sầu riêng ở Đắk Lắk có thể một là một bệnh phức hợp do nhiều tác nhân gây nên, trong đó nấm Phytophthora spp. là tác nhân quan trọng. Có thể trong thời gian vừa qua do mưa trái mùa ở Tây Nguyên, bệnh chủ yếu biểu hiện chết ngược từ ngọn xuống. Bệnh thường có thể phát sinh ở những vườn đang trong giai đoạn kiến thiết cơ bản (từ sau khi trồng đến khi cây bắt đầu ra quả) và vườn kinh doanh (cây ra quả ổn định). Bệnh đặc biệt gây hại nặng cho những vườn sầu riêng có tuổi từ 5 năm trở lên, không được chăm sóc đúng kỹ thuật và cây bị khai thác quá mức làm cây bị yếu, sức chống chịu với bệnh kém. Chưa ghi nhận hiện tượng này ở các vườn ươm cây giống sầu riêng. Trong khi bệnh héo rũ do nấm Phytophthora palmivora gây ra thường gây chết toàn thân cây do nấm gây hại làm rễ bị thối, thối gốc và gây chết rũ cây (Ngô Vĩnh Viễn, 2001) thì hiện tượng khô ngọn chết cây sầu riêng lại gây chết từng phần của cây từ trên ngọn trở xuống, cuối cùng mới làm chết cây. Do vậy, hiện tượng này có thể do nhiều tác nhân gây nên và cần phải được nghiên cứu đầy đủ.

 

Việc xác định chính xác loài Phytophthora nào gây ra hiện tượng này và vai trò của các tác nhân khác là như thế nào là hết sức cần thiết và cần phải được tiến hành ngay để kịp thời đưa ra các giải pháp phòng chống hữu hiệu.

 

Các giải pháp phòng chống

 

Trong khi đợi kết quả giám định chính xác tác nhân gây bệnh, trên cơ sở tập hợp thông tin, kết quả nghiên cứu và các ý kiến tư vấn của các chuyên gia các cơ quan Viện Bảo vệ thực vật, Viện Khoa học Kỹ thuật Nông lâm nghiệp Tây nguyên,Viện Cây ăn quả miền Nam, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Đắk Lắk,… chúng tôi khuyến cáo một số biện pháp cần áp dụng ngay để hạn chế tác hại của bệnh như sau:

 

* Biện pháp canh tác tổng hợp

 

- Sử dụng cây giống sạch bệnh, khoẻ mạnh, chống chịu bệnh.

 

- Không nên trồng xen hồ tiêu, dứa… trên và xung quanh và trong vườn sầu riêng.

 

- Bón phân thích hợp, cân đối, chú ý bổ sung phân hữu cơ, tăng cường bón vôi cải thiện pH đất.

 

- Thoát nước tốt cho vườn cây.

 

- Tỉa cành tạo tán thích hợp để vườn cây thông thoáng.

 

- Phủ gốc trong mùa khô giảm nóng và bốc thoát nước.

 

- Tránh gây vết thương cho cây trong quá trình chăm sóc.

 

- Thu gom và tiêu hủy các tàn dư cây bị bệnh trên vườn.

 

- Thường xuyên theo dõi tình hình phát sinh và phát triển bệnh trên vườn.

 

- Hạn chế tưới nước, bón phân hóa học, phân bón lá và các chất kích thích ra hoa, đâu quả đối với những cây đã bị nhiễm bệnh.

 

* Biện pháp sinh học

 

- Sử dụng vi sinh vật đối kháng như chế phẩm chứa nấm Trichoderma spp., xạ khuẩn Steptomyces spp. chế phẩm EM. Tưới vào quanh gốc và vùng rễ cây để hạn chế sự phát triển của nấm Phytophthora spp. trong đất.

 

- Sử dụng chế phẩm sinh học đa chủng Phyto – M (có chứa các vi sinh vật đối kháng Trichiderma harzianum, Bacillus methylotrophicusStreptomyces misionensis), liều lượng bón (0,4 tấn/ha) vào thời điểm trước mùa mưa có khả năng hạn chế nguồn nấm Phytophthora sp., nấm Fusarium sp., Verticillium sp., tồn tại trong đất trên vườn trồng sầu riêng.

 

* Biện pháp hóa học

- Quét gốc: Hàng năm nên tiến hành quét vôi quanh gốc, cao từ 70 – 90 cm để hạn chế sự lây nhiễm nấm Phytophthora spp. từ đất lên thân cây sầu riêng. Hoặc quét nước thuốc Bordeaux 5% trước mùa mưa.

 

- Phun thuốc: Mỗi năm có thể phun tán 3 - 4 lần với Bordeaux 1% hoặc các loại thuốc gốc đồng luân phiên với các thuốc hóa học có hoạt chất Metalaxyl, Mancozeb, Phosphonate, Fosetyl aluminium, Cymoxanil + Fosetyl aluminium để phòng bệnh. Nồng độ sử dụng theo hướng dẫn của sản phẩm.

 

-Tiêm thuốc: Mỗi cây trưởng thành tiêm 3-5 ống tiêm Chemjet 20 ml với thuốc có hoạt chất Phosphonate nồng độ 20%, mỗi năm tiêm 1-2 lần sau mỗi đợt chồi non để phòng bệnh. Đối với cây đã bị nhiễm bệnh trên thân, cành, có những vết thâm đen các bó mạch dẫn thì không sử dụng biện pháp này vì đây là hoạt chất kích kháng chỉ có tác dụng trên cây chưa bị bệnh

- Bôi thuốc: Đối với những cây có vết bệnh còn nhỏ thâm đen và chảy gôm trên thân, cành. Dùng dao bén cao bỏ phần mô chết, bôi lên mặt cắt và xung quanh dung dịch thuốc có hoạt chất Metalaxyl, Mancozeb, Fosetyl aluminium, pha tỷ lệ 1%. Tiến hành vào lúc trời khô ráo hay không mưa. Nồng độ sử dụng theo hướng dẫn của sản phẩm.

 

- Cưa bỏ và tiêu hủy: Đối với những cây bị nhiễm bệnh nặng, thân chính và các cành trên cây đều bị những vết thâm đen, cây rụng lá không có khả năng phụ hồi thì tiến hành cưa cây và nhổ bỏ rễ đem tiêu hủy để tránh lây lan nguồn bệnh. Xử lý hố bằng các loại thuốc hóa học có hoạt chất Metalaxyl, Mancozeb, Fosetyl aluminium, Cymoxanil + Fosetyl aluminium để tiêu diệt nguồn bệnh. Nồng độ sử dụng theo hướng dẫn của sản phẩm.

 

 
Các tin tức khác [Quay về] 
 
     Lưu ý chăm sóc cây cam trong mùa thu đông    (31/10/2017 | 1177)
     Kỹ thuật trồng bắp, ngô    (20/09/2017 | 1601)
     Một số giống cải ăn lá ngắn ngày, chất lượng    (11/09/2017 | 1271)
     Điều kiện cần và đủ để thanh long Việt Nam xuất khẩu vào thị trường Autralia    (30/08/2017 | 1638)
     Chế phẩm bổ trợ cho lúa    (13/02/2017 | 1294)


  :: TIN MỚI NHẤT
Tăng cường phòng trừ bệnh lùn sọc đen
Chương trình làm việc của PGĐ Phạm Văn Toản
Chương trình làm việc của PGĐ Lê Quốc Thanh
Chương trình làm việc của PGĐ Đào Thế Anh
Giống dứa H180 năng suất, chất lượng cao

  :: TIN ĐỌC NHIỀU NHẤT
Một số kiến nghị trong việc thiết kế và thực hiện thành công mô hình PPP cho đổi mới nông nghiệp
72 năm - Dấu mốc lịch sử và thành tựu phát triển của ngành Nông
Đại sứ Cuba bà Lianys Torres Rivera thăm và làm việc với Viện nhân dịp được bổ nhiệm làm Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền tại Việt Nam
Cứ ngỡ thói quen tốt không ngờ lại là 'kẻ thù' hại thân
Mời tham dự chuỗi Hội thảo tập huấn về Nghiên cứu và công bố quốc tế R123
 

Cơ quan chủ quản: Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.

 

Trang tin điện tử của Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam.


Người chịu trách nhiệm chính : Giám đốc Nguyễn Hồng Sơn

 

Giấy phép số: 114/GP-BTTTT ngày 23/03/2007 Bộ Thông tin và Truyền thông.


Trụ sở: Thanh Trì - Hà Nội;  Điện thoại: 84.24.38615487;  Fax: 84.24.38613937.