Chương trình NC > Trang tin Khoa học
 
 
 
 
Canh tác bền vững trên đất chua trũng lầy thụt
Ngày đăng: 18/11/2016       Số lượt xem: 1518       Người đăng: info.vaas
 

Việt Nam có 3,8 triệu ha đất lúa có tới 2 triệu ha là đất chua phèn, chủ yếu là các vùng trũng, lầy thụt được bồi đắp bởi các lưu vực sông, suối. Diện tích đất loại này chiếm tới 50% diện tích lúa và là tác nhân làm hạn chế năng suất lúa.

 

Vùng đất khó canh tác

 

Vùng trung du, miền núi phía Bắc phần lớn là đất chua do được phát sinh trên nền đá mang nhiều chất sắt hình thành nên đất Feralit. Vùng đất đỏ Tây Nguyên hình thành trên nền đất bazan giàu nhôm (đất boxit), vì vậy hầu hết các loại đất này thường chua, có độ pH = 4 - 5, làm hạn chế năng suất cây trồng.

 

Nguyên nhân chủ yếu là trong đất chua phèn, lượng lân bị cố định gắn vào keo đất trở nên khó tiêu tăng theo với lượng lân bón vào đất. Như vậy, trên loại đất này, hiện tượng cố định hóa học lân là rất nghiêm trọng, cường độ hấp thụ lân tỷ lệ thuận với ion sắt và nhôm và tỷ lệ nghịch với giá trị pH của đất.

 

Trước đây, bà con ở đây thường có tập quán bón DAP, ít dùng phân lân nội (Superphosphate và phân lân nung chảy). Nông dân cũng chưa nắm bắt kỹ thuật bón lân cho lúa, lượng phân lân sử dụng rất biến động thay đổi từ 17 - 280kg P2O5/ha ở vụ ĐX (trung bình 71,8kg, tương đương 640,8kg lân quy chuẩn/ha) và từ 8 - 147kg P2O5/ha ở vụ HT (trung bình 63,7 - 382.2kg/ha).

 

 Tại đây nông dân thường gặp rất nhiều khó khăn, rủi ro và thậm chí gặp thất bại trong quá trình khai hoang trồng lúa trên đất phèn nặng do chưa có hiểu biết, thiếu phương tiện và kỹ thuật cần thiết.

 

Khắc tinh của đất chua phèn

 

Từ những năm 60 của thế kỷ 20, phân lân nung chảy Văn Điển lần đầu tiên có mặt ở nước ta, khi bón phân lân nung chảy vào đất, bà con nhận xét thấy hiện tượng cố định lân không xảy ra, do lân sẽ tan từ từ trong axit do rễ cây tiết ra nên không xảy ra hiện tượng này.

 

Mặt khác, phân lân nung chảy là loại phân kiềm tính sẽ làm tăng độ pH của đất, 1kg lân nung chảy có tác dụng khử chua tương đương với 0,5kg vôi bột nên không bị cố định lân mà còn làm giảm hiện tượng cố định lân của các dạng phân lân hòa tan khác.

 

Phân nung chảy Văn Điển trở thành thương hiệu không thể thiếu trên các đồng đất chua trũng, đồi núi, cao nguyên, “khắc tinh” cải tạo đất chua phèn, trở thành người bạn đồng hành không thể thiếu giúp người nông dân bội thu.

 

Kết quả điều tra trên các vùng đất chua phèn cho thấy, lượng phân lân nung chảy và các phân NPK đa yếu tố trên nền lân nung chảy của Cty CP Phân lân nung chảy Văn Điển chiếm tỷ lệ rất lớn, 50 - 80% ở nhiều địa bàn Tây Nguyên, Nam Bộ và các tỉnh phía Bắc.

 

Đồng hành vùng chua phèn về các dạng phân lân bón cho cây trồng trên các loại đất chua phèn bà con nông dân nhận thấy, hiệu lực của lân Văn Điển (Thermophosphate gọi tắt là TP) thường cao hơn hẳn super lân hay DAP khi bón đơn độc các loại phân này.

 

Hiệu quả cao của việc bón lân Văn Điển có thể được giải thích bằng thành phần của loại phân này. Ngoài chất lân (P2O5) chiếm từ 14,5 - 15%, trong thành phần lân Văn Điển còn có 4 oxit kiềm thổ quan trọng, “khắc tinh” của đất chua như CaO (25 - 28%), MgO (17 - 20%), SiO2 (24%) và một số nguyên tố vi lượng, không có một loại phân bón nào khác chứa nhiều các thành phần trung vi lượng như vậy.

 

Có thể gọi đây là loại phân lân đa lượng với hàm lượng dễ tiêu cho cây trồng tới 98%. Để thuận lợi khi bón, thay cho dạng bột trước đây, hiện đã có loại TP vê viên, khử bỏ các gai nhọn giúp bà con không bị khó xử khi bị dằm tinh thể đâm vào da tay.

 

Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy bón phối hợp giữa lân Văn Điển (dùng bón lót) và DAP như sản phẩm DAP Đình Vũ (dùng bón thúc) và kali làm cho năng suất lúa đạt cao nhất. Lân là yếu tố chính hạn chế năng suất lúa trên đất phèn nặng.

 

Bón lân phải nhằm hai mục tiêu: (i) cung cấp dinh dưỡng lân và (ii) hạ độ chua phèn trong đất. Các kết quả thí nghiệm, thực nghiệm cho thấy năng suất cây trồng tăng theo lượng lân bón.

 

Tuy nhiên, theo năm canh tác lượng lân bón thích hợp có thể giảm dần do trong đất có dư lại lượng lân dễ tiêu mà cây chưa tiêu thụ hết, vì vậy bà con có kinh nghiệm, những năm đầu mới khai hoang, lượng lân bón cần rất cao, những năm sau lượng lân có thể giảm.

 

Canxi tạo thành canxi pectat - một thành phần quan trọng trong vách tế bào, giữ cho thành tế bào được vững chắc. Canxi còn duy trì cân bằng anion - cation trong tế bào, nên còn được xem là yếu tố chống độc cho cây.

 

Thiếu Ca2+ chức năng sinh lý của rễ sẽ không bình thường, cây không đồng hóa được nitrat (NO3), trao đổi chất trong cây bị rối loạn. Lượng canxi rất giàu trong lân Văn Điển ≥ 28%, 1kg phân lân nung chảy tương đương 0,5 - 0,7kg canxi cacbonat, do vậy bón phân lân nung chảy không cần dùng vôi để khử chua như khi dùng các loại phân lân khác.

 

Như vậy canxi cũng có tác dụng gián tiếp đến hiện tượng cố định lân thông qua việc tăng giá trị pH của đất. Magiê rất giàu trong TP với lượng ≥ 17%, cùng với canxi góp phần làm tăng độ bão hòa kiềm của đất, cải thiện khả năng trao đổi cantion của đất. Magiê kích thích hoạt động của nhiều loại men, là thành phần của diệp lục, liên quan đến việc đồng hóa CO2 và tổng hợp protein.

 

Magiê cũng điều chỉnh pH và cân bằng cation - anion nội bào. Magiê có ảnh hưởng lớn đến sự hình thành hoạt động của các enzym tham gia trao đổi nitơ và trao đổi chất, có tác dụng thuận lợi cho sự ra hoa, tạo hạt lúa chắc mẩy.

 

Silic trong lân Văn Điển chứa tới ≥ 24% SiO2 hòa tan, có tác dụng làm cho cây trồng hút cân đối các chất dinh dưỡng, cải thiện quá trình trao đổi chất, làm tăng tỷ lệ sử dụng đạm. Silic có tác dụng điều tiết hút lân.

 

Ở đất có nhiều Fe, Al di động như đất chua phèn, silic có tác dụng hấp thụ Fe, Al do đó nâng cao khả năng sử dụng lân. Silic cũng nâng cao lượng hút các nguyên tố vi lượng Mn, Zn, Cu, B…

 

Bón silic giúp cho cây lúa cứng cáp, giữ được bộ lá xanh đậm lâu, hấp thu tốt ánh sáng, giảm tỷ lệ lúa đổ tới 65% so với đối chứng. Silic có tác dụng tăng sức đề kháng cho cây trồng, tăng khả năng kháng bệnh, như bệnh tàn lụi khô héo, bệnh thối rễ và bệnh đốm mép lá. Ngoài ra, silic còn có tác dụng cải thiện chất lượng nông sản, với cây lúa làm tăng tỷ lệ gạo nguyên tới 4,9%.

 

Ngoài sản phẩm chính là phân lân nung chảy, Cty CP Phân lân nung chảy Văn Điển đang cung cấp nhiều loại sản phẩm phân bón đa dinh dưỡng (đa yếu tố ĐYT- NPK) cho các vùng chuyên canh phù hợp với các loại đất chua phèn:

 

- Phân ĐYT N-P-K-CaO-MgO-SiO2-S (5.10.3.16.8.15.2, 10.10.5.16.8.15.3, 6.11.2.20.10.15.2, 16.5.17.8.5.7.2) là bốn loại phân chuyên bón cho cây lúa, rau màu và cây ăn quả qua các thời kỳ sinh trưởng.

 

- Phân đa yếu tố (ĐYT) N-P-K-CaO-MgO-SiO2-S (10.8.12.15.8.13.3) và 10.5.12.7.7.6.3 chuyên dùng cho cây cao su và cà phê.

 

- Phân ĐYT N-P-K-CaO-MgO-SiO2-S (12.8.12.15.8.13.3, 16.6.16.7.7.6.2) dùng để bón thúc cho cà phê, cao su, tiêu, lúa, mía, dứa....

 

- Phân ĐYT N-P-K-CaO-MgO-SiO2-S (9.9.12.12.7.9.2 và 22.5.11.9.5.8.2) chuyên dùng cho bón lót và bón thúc khoai tây.

 

- Phân ĐYT N-P-K-CaO-MgO-SiO2-S (4.12.7.16.8.15.2) chuyên dùng cho đỗ, lạc.

 

- Phân ĐYT N-P-K-CaO-MgO-SiO2-S (6.12.5.16.8.15.2, 15.5.20.8.5.7.2) chuyên bón cho mía dứa.

 

- Phân ĐYT N-P-K-CaO-MgO-SiO2-S (5.6,5.27.11.6.9.2) chuyên dùng cho cây dưa hấu. Phân ĐYT N-P-K-CaO-MgO-SiO2-S (5.8.20.12.6.9.2) chuyên dùng cho cây ớt.

 

- Phân ĐYT N-P-K-CaO-MgO-SiO2-S (4.10.4.14.7.12.2, 4.12.4.16.8.13.2) chuyên dùng cho cây ăn quả và 16 loại phân chuyên dùng cho cây chè, 4 loại cho cây dâu tằm…

 

- Phân lân Supe tecmô phát huy ưu điểm của hai loại phân lân: Lân Super tan ngay để cây hấp thụ thời kỳ đầu, lân nung chảy chậm tan để cung cấp dinh dưỡng cho thời kỳ sau và cải tạo đất, loại phân bón này phù hợp cho những cánh đồng không chua, đồi dốc.

 

Nguồn NongNghiep.vn

 
Các tin tức khác [Quay về] 
 
     KẾT QUẢ LAI TẠO GIỐNG KHOAI TÂY TK15.80 TẠI LÂM ĐỒNG    (06/04/2020 | 90)
     Chuyện mới Tết này, hoa lan Việt không thua kém sản phẩm nhập ngoại    (09/02/2020 | 1107)
     Chuyển giao tiến bộ kỹ thuật nông nghiệp trên đảo Trường Sa    (29/12/2019 | 1351)
     Hội thảo khoa học xác định hướng nghiên cứu ưu tiên trong lĩnh vực đất, phân bón và dinh dưỡng cây trồng, giai đoạn 2020-2030    (29/12/2019 | 551)
     Kiểm tra định kỳ Dự án do Viện KHKT Nông Lâm nghiệp miền núi phía Bắc thực hiện    (21/12/2019 | 889)


  :: TIN MỚI NHẤT
Phòng chống dịch bệnh trên lúa Đông Xuân, đảm bảo an ninh lương thực
An Giang kiến nghị Thủ tướng cho xuất khẩu gạo để tránh mất thị trường
Sau hạn, mặn làm sao hồi sinh đất đai suy kiệt?
Chủ động ứng phó nguy cơ bùng phát bệnh đạo ôn ở các tỉnh phía Bắc
Lo nguồn cung gạo dịp COVID-19, cấp bách bảo vệ 1,1 triệu ha lúa Đông Xuân

  :: TIN ĐỌC NHIỀU NHẤT
'Giải độc' cho cây bị nhiễm mặn
Thị trường cà phê ngày 13/3: Giá rơi xuống mức thấp do nhu cầu tiêu thụ giảm trong đại dịch
Ngành Nông nghiệp duy trì kế hoạch xuất khẩu 42 tỷ USD
Chương trình làm việc của GĐ Nguyễn Hồng Sơn
Hà Nội đứng đầu xếp hạng vệ sinh an toàn thực phẩm: Kết quả mang nhiều ý nghĩa
 

Cơ quan chủ quản: Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.

Trang tin điện tử của Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam.

Người chịu trách nhiệm chính: Giám đốc Nguyễn Hồng Sơn

Giấy phép số: 114/GP-BTTTT ngày 23/03/2007 Bộ Thông tin và Truyền thông.

Trụ sở: Thanh Trì - Hà Nội;  Điện thoại: 84.24.38615487;  Fax: 84.24.38613937.